Onvindbare objecten uit BBC's programma Flog it!

Sedert 2002
Het programma over antiek en curiosa dat door BBC Two sedert 2002 met grote regelmaat wordt uitgezonden Flog it!, waarin mensen hun spullen ter taxatie kunnen voorleggen om dan direct in aansluiting de vraag voorgelegd te krijgen of, en zo ja waarom, ze hun bezit tijdens een kort daarop te houden veiling willen verkopen, mag zich in een grote populariteit verheugen, en dat is niet geheel onterecht, ook al kleven er enkele zeer negatieve, want uitermate irritante, aspecten aan de vorm — format heet dat tegenwoordig, en helaas eveneens in modern Nederlands — en de presentatie. Dat laatste wordt, sedert het programma bestaat, gedaan door Paul Martin (*1959), expert en ervaringsdeskundige op het gebied van vooral houten meubelen. Over die irritante uiterlijkheden en bijkomende elementen in vooral de meeste aspecten van de presentatie kunnen we het eventueel nog wel eens bij een andere gelegenheid hebben, maar ik wil me nu even concentreren op één van de voorwerpen die als laatste onderdeel werden geveild in een aflevering, die op zondag 19 juli laat in de middag door BBC Two werd herhaald.


Zes knoop-miniaturen
Een relatief jong koppel kwam op één van die taxatiedagen in beeld met een zestal koperen knopen, die bestonden uit muntstukken uit de eerste helft van de negentiende eeuw, welke waren voorzien van een rand met oogje voor het eventueel aan te brengen garen. Alle zes waren beschilderd met hoogwaardige miniaturen. Volgens niet alleen de Flog it!-expert — bij die gelegenheid was dat de presentator zelf — maar een eerdere expertise bood dezelfde conclusie — waren de direct aan het begin van de twintigste eeuw, tussen 1900 en 1910 door een professionele miniatuurschilder van portretjes voorzien.
Paul Martin taxeerde deze zes knopen samen op een bedrag tussen 120 en 160 pond. De opbrengst hadden de eigenaren — die er nauwelijks iets voor hadden betaald in een soort kringloopwinkel — bestemd voor een project in verband met kankerpatiënen. De beiden vonden het dan ook niet nodig om een minimumbedrag (reserve) vast te leggen.

Het kan verkeren
De televisiekijkers worden altijd deelgenoot gemaakt van een kort onderhoud tussen de presentator en de veilingmeester, die wordt geconfronteerd met de taxatie van de expert en daar vervolgens zijn mening eventueel tegenover kan stellen. Bij de zes knopen gebeurde dat. Paul Martin confronteerde de eigenaren met de mededeling dat de man die ze later zou moeten veilen, van mening was dat deze, weliswaar fraaie, knopen te hoog zouden zijn ingeschat en eerder in de categorie van 60-80 pond vielen. Het leek er derhalve even op dat Paul Martin zich te zeer had laten meeslepen door zijn enthousiasme voor het zestal knopen. De veilingmeester opende met een genoteerd bod van 120 pond en na enig heen en weer tussen een paar bieders, ook telefonisch, kwam het bedrag uit op 680 pond.

(On)tevredenheid
Met dat resultaat konden betrokkenen tevreden zijn, niet alleen de veilingmeester — die zijn percentage overigens niet zou innen omdat de opbrengst naar een erkend goed doel zou gaan —, maar tevens de veelal geëxalteerde presentator en niet in de laatste plaats het jonge koppel.
Bij ons heerst echter ontevredenheid. Bij alle informatie over het programma die we via het internet — eerst alleen over Flog it! zelf, en vervolgens als onderdeel van het BBC-Two-schema — op het scherm konden toveren, was echter niets over de geveilde objecten, die ik via het zoek-cartouche heb aangegeven. Zodra ik echter de zoektermen buttons, miniatures, painted buttons et cetera intikte, werden deze beloond met 0 results, simpelweg omdat ik, zodra ik het onderdeel Objects had aangetikt, alleen werd geconfronteerd met enkele door de Flog it!-lui zelf uitgekozen objecten, en, ongewenst, naar het onderdeel Experts werd teruggeleid. Eenmaal het programma binnen het kader van BBC Two opgezocht en aldaar in het cartouche hetzelfde gedaan hebbend, werden er alleen (painted) buttons, minatures en zo voort getoond, die te maken hadden met sport, spel en andere activiteiten, maar niet die, welke met het getoonde programma, namelijk Flog it!, te maken hebben. Het is ons derhalve, helaas, niet vergund u een blik te gunnen op de beschilderde knopen in kwestie. [1]
En precies die klacht doet opgeld ten opzichte van heel veel zoekbegrippen in verband met tal van sites, helaas ook die welke heel dicht bij ons staan.
___________
[1] De BBC houdt er een zeer dwaze manier van informatie aan de pers op na. Jaren geleden tekende ik in op de Info van BBC Prime. Dat betekende iedere dag, zeer vroeg in de ochtend een opsomming van de programma's van de datum in kwestie, opdat je er eventueel nog iets mee kon doen, zij het al niet meer in ochtendbladen, maar wel voor eventuele avondkranten en elektronische media.
Na enige tijd stopte deze info. Dus: wat doe je, als denkend wezen? Je vult het betreffende 'formulier' nogmaals in. Maar dan krijg je de mededeling dat je voor deze service reeds staat genoteerd. Een slimmerik adviseerde mij toen, me dan uit te schrijven en opnieuw in te schrijven. Doch dat bleek evenmin te kunnen.
Meerdere BBC-afdelingen reageren helemaal niet als je eenmaal de betreffende elektronische papieren hebt ingevuld. BBC Four, BBC World, BBC Ouch daarentegen informeren wel adequaat.
De afdeling Antiques, die de meest interessante aspecten voor tal van websites van tevoren zou kunnen verstrekken, is helemaal een pijnlijk lachertje. Hoewel er tal van programma's met antiquiteiten en curiosa door de BBC worden uitgezonden, waarvan sommige dagelijks, zoals Cash in the attic, Flog it, Bargain Hunt en nog zoveel andere, is een warrig persbericht tweemaal per jaar wel heel schandalig weinig aan informatie.
____________
Afbeeldingen
1. Flog it!-logo.
2. Paul Martin, presentator en meester clichéfabrikant van het BBC Two-programma over antiquiteiten en curiosa. Veelal geëxalteerd, somtijds regelrecht hysterisch.

Met elkaar verweven crises in velerlei gedaanten

Bijgestelde prognoses
Hoewel u en ons het ene financieel-economische doemscenario na het andere wordt voorgehouden door experts van verschillende instituten, die allen op zich kenners van 'de markt' zouden moeten zijn, is nu wel gebleken dat al die 'geleerden' het niet eens zijn, en dat op zich is vanzelfsprekend legitiem, zeker indien de diverse kenners van het gebeuren allen — of meerderen van hen — een ander uitgangspunt nemen. Zo werd, direct aan het begin van de kredietcrisis, beweerd dat Nederland, met zijn sterke positie binnen West-Europa, als enige staat in 2009 nog een economische groei van ongeveer één procent zou meemaken. Inmiddels zijn al die prognoses alweer diverse malen bijgesteld of door derden als achterhaald gekwalificeerd.
Ondertussen doen de meeste consumenten of er niets aan de hand is en geven ze het geld in de laatste maand van 2008 wel uit — iets dat ze in het voorafgaande half jaar veel minder hebben gedaan, en daarvoor, vooral in de Duitse Bondsrepubliek, voorzichtig bestraffend zijn toegesproken door politici, die al enige tijd de klacht hadden geuit dat de mensen op hun geld bleven zitten in plaats van het zinvol uit te geven om op die manier eveneens de binnenlandse navraag te consolideren en daarmee enige economische impulsen ten faveure van het maatschappelijk-financiële klimaat te bewerkstelligen.

Kersttoespraken
Maar de talrijke aanvragen om werktijdverkorting in diverse staten van de Europese Unie wijst er toch op dat er werkelijk problemen zijn van niet geringe omvang, welke niet door alle verantwoordelijke politici in de diverse landen op hun juiste waarde worden geschat, althans niet in hun publieke uitspraken. Maar dat er wel degelijk een zware periode op de mensen in het westen afkomt, lijdt geen twijfel. Vooral de toespraken van openbare figuren als de Belgische koning, die in zijn kerstboodschap meldde dat geld niet alles betekent voor een gezegend leven, en dat we in die crisis ook een uitdaging zouden moeten zien die verder reikt dan alleen de eigen vier muren. Hoewel dat op zich een onderdeel van een kerstboodschap van elk jaar zou kunnen zijn, is en blijft deze vorm van attenderen wellicht niet de slechtste, aangezien er in België nog steeds veel monarchisten zijn die menen dat zo'n koning wel zal weten waarover hij het heeft.
Het valt te hopen dat eventuele twijfelaars vooral handelen naar het dringende advies van die opper-Belg.

Waarschuwende bisschoppen
In de Bondsrepubliek Duitsland hebben twee bekende bisschoppen zich uitgesproken tegen de verheerlijking van het geld: als eerste de Berlijnse bisschop Huber, die het fenomeen schraapzucht aan de kaak stelde als de dans om het gouden kalf, verwijzende naar de heilige schrift [1]. Zijn Keulse collega Meisner kwalificeerde het gedrag van (bepaalde) bankiers als schokkend en hij zei dat teveel geld op een rekening ook niet goed is. Hij ging zelfs zo ver om te vertellen hoe groot het saldo van zijn eigen rekening is.
De vraag is echter in welke mate de oogkleppen weer strak getrokken zullen worden als straks 2009 is losgebroken en dan, wellicht sneller en zeker, de nieuwe jobstijdingen en andere onheilsboodschappen de armsten weer zullen treffen. Komen de kerkleiders dan ook in actie om gevolg te geven aan de eigen gedachten en uitspraken om te laten zien dat zij wel degelijk een functie hebben — en ook bereid zijn die waar te nemen — in strijd tegen het verval van maatschappelijke zeden en gebruiken en waarden, en daarvoor eerst even hun eigen preoccupatie met een opperwezen opzij zetten om in de dagelijkse praktijk degenen aan de allerdiepste onderkant van de samenleving daadwerkelijk te steunen.
Het zal niet lang (meer) duren voordat we kunnen vaststellen of hun publiekelijk uitgevente woorden van nu dan ook in de praktijk enige intrinsieke waarde vertegenwoordigen.
__________
[1] De dans om het gouden kalf is te vinden in 'de Boeken des Ouden Verbonds', in het tweede boek van het Pentateuch: Exodus, met name in hoofdstuk 6.

Het opkroppen van ballaststoffen is niet alleen volstrekt onnodig, maar veelal ook nog gevaarlijk

Onnodig(e) (ont)houd(ing)en
Van een andere tv-consumentenrubriek dan die van gisteren — met betrekking tot de Astro-ellende op de treurbuis, respectievelijk het gifscherm — kreeg ik vandaag een elektronische brief met tal van mededelingen met betrekking tot thema's, die geen betrekking op mij hebben: koelvloeistof voor automotoren, nepkaas op pizza's en meer van zulks dat voor vele landgenoten wel van belang kan zijn. Eén van de aangesneden thema's geeft mij echter aanleiding om hier enig commentaar te geven.

Consumentennieuws: 'Hangend boven wc plassen maakt ziek'

Het betreft het plassen boven de wc-pot, waarmee wordt bedoeld het plassen van bovenaf in de wc-pot, met andere woorden: menigeen wil buitenshuis niet op een wc-bril plaatsnemen, en daarvoor kan men best enig tot zeer veel begrip opbrengen als men, al is het ook maar eenmaal, heeft meegemaakt hoe godvergeten weerzinwekkend toiletten of wat daarvoor moet doorgaan erbij staan, liggen, hangen of wat dan ook.
Detailgegevens over de niet geringe gevaren van het ophouden van noodzakelijk te lozen urine kunt u in de bewuste bijdrage lezen. Daarover gaat dan ook mijn verbazing en het daardoor noodzakelijke commentaar alhier niet. Het is echter in hoge mate verbijsterend dat er men bij de consumentenrubriek in kwestie kennelijk niet van op de hoogte is van dat er bij drogisten verpakkingen met speciale brilzitdoekjes verkrijgbaar zijn, die de zo dringend urineren, dan wel defeceren, moetende mens geen eigen lichaam ruïnerende beslissing hoeft te laten nemen, respectievelijk onthouding hoeft te laten practiseren welke eventueel (een) intestina(a)l(e) defect(en) tot gevolg heeft.
Conclusie: begeeft u zich, alvorens op reis te gaan, naar een, al dan niet gerenommeerde, drogist en laat u gerust een juist product voor uw behoefte aansmeren, opdat uw hele bilpartij tijdens de vereiste handelingen schoon blijft en daarenboven verschoond van ellendige infecties. De juiste doekjes kunnen een hele uitkomst bieden ten einde u de gelegenheid te geven uw bloedigen lavastromen, of wat er ook moge uitkomen, op gang te brengen overal daar waar en wanneer u het uitkomt.
Voor de goede orde zij er hier nog eens op gewezen dat men van het plaatsnemen op een wc-bril geen geslachtsziekten kan oplopen — jawel, er zijn zelfs in de eenentwintigste eeuw nog steeds mensen, die met zulke nonsensicale beweringen komen aanzetten — en dat men evenmin angst hoeft te koesteren dat men daarvan hiv-positief kan geraken.

Astrologie is heden ten dage nog altijd populair — zelfs die van de o-zo-oppervlakkige thuiswinkel

Astro-geraaskal
Heden bereikte mij een elektronische postzending van een van die — inmiddels talrijke — consumentenprogramma's, waarin het verzoek werd geventileerd om (slechte) ervaringen met Astro-tv te melden. De Socialistische Partij had daaraan, begrijpelijkerwijs, enige tijd geleden ook al flink aandacht besteed, naar aanleiding van klachten, die waren binnengekomen en die naar mijn idee enorm veel leken op die welke steevast werden geuit over de voormalige belspelltjes via de verrekijk.
Dat er in de huidige tijd nog steeds mensen bestáán die naar zulke volstrekt onzinnige, zogenaamd paranormale, televisieprogramma's bellen, welke onder het hoofdstuk thuiswinkelen vallen, is volkomen onbegrijpelijk. Je hoeft maar een kwartiertje naar al dat geblaat, gezever en gekakel te hebben gekeken en geluisterd om te weten dat het daar uitsluitend om geld gaat: uw geld op hun rekening. Met astrologie heeft al hetgeen zich daarin op het, dan zeer terecht als treurbuis gekwalificeerde, huiskamerscherm afspeelt, volstrekt niets te maken. Er wordt veel geschermd met begrippen als paranormaal, paragnost, helderziende, medium, en als toppunt van extremistische onbeschaamdheid bieden enkele van die frustrerende juffrouwen hun diensten aan als intermediair tussen u en reeds overledenen. En een enkeling glundert dan ook nog eens zo dubbelzinnig-opdringerig in de camera dat je even meent in zo'n abject gruwelseksprogramma te zijn beland. Derhalve: allemaal zeer kwalijk en insinuerend.

Loze beloften
Kortom, als iemand zo dom is, zich door zo'n instantie geld te laten ontfutselen door beloften, die nimmer waargemaakt kunnen worden — aangezien er alleen gemeenplaatsen en kulopmerkingen de ether in worden geslingerd, die simpelweg op iedereen van toepassing kunnen zijn —, dan is de obool in het offerblok van die para-troepen waarlijk Eigen Schuld en is men verloren voor elke vorm van redelijkheid. Nooit komt er iets uit dat werkelijk de kern van een wezen raakt, en daarvoor was astrologie immers een, zij het omstreden, weg. Doch dat men iets wezenlijks zou kunnen toevoegen door alleen met enkele vingers over een opgeschreven voornaam te strijken, geeft al aan dat er uitsluitend met stoplappen moet worden gewerkt. Kort en krachtig: de grootst mogelijke oppervlakkigheid is de leidraad van een dergelijke commerciële instelling, die niet uw, doch slechts het eigen belang op het oog heeft. Dat is, terecht, niet strafbaar; het is echter wel uiterst immoreel te pretenderen dat men als oogmerk heeft uw belangen te dienen, want dat is simpelweg een grove leugen.

Bezint eer gij begint
Als iemand de inhoud, en vooral de laatste regels, van die bewuste Luyken-tekst — onder de afbeelding van de Astrologist bovenaan dit artikel — ter harte wil nemen, dan is het een goede zaak zich ten minste 97 keer te beraden alvorens zich in handen te begeven van raaskallende lieden die een bestaan voor zichzelf willen garanderen door zich van uw onzekerheid meester te maken. Het allerbeste is dan ook nimmer zulke volstrekt algemene instellingen te consulteren, aangezien al deze net zoveel immense onnozelheid ten beste geven als al de zogenaamde horoscopen in dag-, week- en maandbladen.
Niet alleen wordt met dat alles het eigen, volstrekte geestelijk onvermogen gepostuleerd, doch wordt ons tevens een extra en ijzersterke schakel aangereikt voor de schier oneindige keten aan bewijsmateriaal dat god niet bestaat.

Paranoïde geest vergelijkt Chinese lampions in Groningen met de swastika's van het Moffenbeest

Chinese lampions
Schrijfster Jung Chang keek verleden donderdagavond 24 april, tijdens haar optreden in de Aula van de Groningse universiteit, flink bedenkelijk en ook niet-begrijpend, toen zij vragen zou beantwoorden over haar betoog in verband met de biografie over MAO Zedong, die zij, samen met haar echtgenoot Jon Halliday in 2005 heeft gepubliceerd, en in dat kader werd geconfronteerd met een uitermate onevenwichtige aanwezige die het woord had gekregen van de gespreksleider, aangezien hij liet weten een vraag te willen stellen. Wat de man daarentegen deed, was geenszins een vraag stellen maar een warrige verklaring geven van de vele rode Chinese lampions, die op dat moment reeds in een aantal straten van de Martinistad waren opgehangen als onderdeel van de zeer omvangrijke kunstmanifestatie GO CHINA, in onder meer het Groninger Museum.

Allemaal fout
De man bleef doorgaan, ondanks vermaningen van de terughoudende gespreksleider, die hem enkele keren wees op het feit dat hij een vraag diende te stellen en geen betoog mocht afsteken. De verwarde figuur bleef echter hameren op de schande, die de stad Groningen met die lampions over zichzelf had afgeroepen, aangezien dit symbolen van onderdrukking, dood en verderf zouden zijn.
"These are swastikas," riep de man, en pas toen stelde hij een, zij het volstrekt inadequate, vraag aan Jung Chang: "Do you know what swastikas are?" Dat was een uiting van pijnlijke onoplettendheid en onnadenkendheid: typisch zo'n aan het eigen thema vastklampende, affectief gepreoccupeerde, die kennlijk helemaal niet had geluisterd naar Jung Chang, die in verband met de extremistische misdaden van Mao Zedong meer dan eens de naam Hitler had laten vallen. Van iemand, die acribisch historisch onderzoek heeft gedaan, mag men verwachten dat oorsprong en betekenis van een swastika bekend is. Iets meer eigen onderzoek naar de historische achtergronden en de context in de loop der eeuwen, welke direct betrekking hebben op de rode lampions, zou de dolende ziel in het auditorium niet hebben misstaan. Doch deze was kennelijk slechts gekomen om zijn zegje te doen over de lampions in kwestie en de nederig-diepe buiging, die Groningen daarmee zou hebben gemaakt voor een fascistisch regime alleen ter wille van de Olympische Spelen.

Hoezo knieval?
Die hele Olympische Spelen interesseren mij geen seconde, de houding van het Internationale Olympisch Comité had best eens een wat gepronceerdere mogen zijn, en de kritiek jegens veel sport en spel als een commerciële uiting kan ik goed begrijpen en onderschrijven. Maar de link van kleurrijke lampions naar een knieval voor de op zijn minst uitermate dubieuze Chinese leiders en naar zulke tot op het merg vercommercialiseerde spelen, en ze daarmee te bestempelen als één der meest terecht gehate symbolen uit de twintigste eeuw vermag ik in mijn meest kritische èn tevens links georiënteerde momenten niet te volgen.
Paranoia is een nare afwijking, en niet alleen voor degenen die heel direct hieraan en -onder lijdt.
____________
Afbeeldingen
1. SchrijfsterJung Chang.
2. GO CHINA-logo.
3. Lampions van kunstenaar Wenda Gu. Die in Groningen zijn echter aan de zijkant effen donkerrood, aan de onderzijde bevindt zich de goudkleurige onamentiek.

Woensdag 20 februari: drie internationale politieke documentaires successievelijk vanaf 21:00 uur

Dit is één van de negentien afsplitsingen van de oorspronkelijke CULTUURTEMPEL. Nooit is er met één van deze blogs een probleem geweest, maar nu ik in de Tempel der Documentaires drie politieke portretten, die woensdagavond, 20 februari successievelijk door Arte en de ARD/Das Erste zullen worden uitgezonden, onder uw aandacht wilde brengen, meldde de provider dat mijn Tempel der Documentaires erg veel leek op een Spam-gebeuren. En zonder codeletters in te tikken, kon ik niet verder komen. Nu is de tekst waarmee ik de drie documentaires heb geïntroduceerd, echter ook verdwenen.
Opvallend is dat de documentaires gaan over censuur, mensenrechten en aanverwants, zoals deze te koppelen vallen aan twee daders in de geschiedenis: Deng Xiaping en de andere, democratievernietigende dictator het Kremlin,Vladimir Poetin aan de éne kant — morgen over deze beiden een documentaire op Arte televisie, direct achtereen (de eerste begint om 21:00 uur) — en een slachtoffer van zulk vreselijk tuig van de richel: de Russische journaliste Anna Politkovskaja [1], die op 7 oktober 2006 in de lift van haar flat in Moskou slachtoffer werd van een moordaanslag. Dat velen wezen in de richting van de als "loepzuivere democraat" geafficheerde Poetin, is meer dan begrijpelijk. Dat hij als zodanig wodt gekwalificeerd, is echter hoon en een uiting van een totaal verlies aan realiteitsbesef. Degene, die de kwalificatie ten beste gaf, is Poetins boezemvriend en gasslaafje, de voormalige Duitse Bondskanselier Gerhard Schröder, die daarmee fraai heeft aangetoond dat zijn ooit zo hoog ingeschatte geestelijke vermogens in verregaande staat van ontbinding verkeren. Want puur cynisme zal het toch wel niet zijn? . . . . .
__________
[1] De documentaire over de moord op Anna Politkovskaja zal worden uitgezonden door de publieke televisiezender ARD/Das Erste, tussen 23:30 uur en 00:15 uur, onder de titel Ein Artikel zuviel.
____________
Afbeeldingen
1. Deng Xiaping (1904-1997).
2. Vladimir Poetin.
3. Anna Politkovskaja (1958-2006).

Meer geld voor de symfonieorkesten, eveneens in de diverse regio's, is een zeer dringende vereiste

Amsterdam
Nauwelijks is algemeen bekend geworden dat chef-dirigent Mariss Jansons van het Concertgebouworkest de waarschuwende vinger heft en meer geld van de overheid eist, of de algemeen directeur Jan Geert Vierkant van het Noord-Nederlands Orkest, volgt hem op de voet. Mariss Jansons wijst op de gevaren die het thans hoge niveau, ook internationaal, van het Concertgebouworkest bedreigen als de 'schatkist' niet snel met drie miljoen euro over de brug komt. Een begrijpelijk verlangen dat van iedere muziekliefhebber, die de gevaren van de 'leegloop' kent, steun zal krijgen. Die leegloop is geen denkbeeldig gegeven als men in aanmerking neemt dat groot talent in het buitenland veel beter wordt gehonoreerd. Het onvolprezen ensemble van de muziektempel in de Amsterdamse Van Baerlestraat zal er via voldoende lobbyen wel weer in slagen het geld bijeen te sprokkelen, en het moet gek gaan als er niet uit Den Haag toch in de buidel wordt getast, mede doordat het muziekensemble in kwestie internationaal een cultureel visitekaartje van ons land is.

Noord-Nederland
Jan Geert Vierkant vertelt nu hetzelfde verhaal, met die variant dat diverse van de beste musici in het oudste symfonieorkest van Nederland nu juist naar het westen des lands vertrekken, omdat ze daar flink wat meer kunnen verdienen. Gemiddeld ligt het salaris van een orkestmusicus in Groningen op ongeveer € 1.700,—. Daarvoor moeten ze vijf ochtenden repeteren en gemiddeld drie keer per week concerteren — buiten vakantietijd. Als veel musici hun dienstverband in het Noorden opzeggen om in het westen des lands te gaan werken, is dat echter een symptoom met meer dan dat éne, financiële aspect. Medio jaren tachtig hebben we juist in het Noorden gezien tot welk conglomeraat van pijnlijke verschralingen de Haagse schrijftafelmentaliteit heeft geleid. Diverse van de 'eerste stoelen' in het (toen nog) Noordelijk Filharmonisch Orkest, evenals in het Frysk Orkest, raakten onbezet doordat de musici in kwestie liever op een derde of vierde stoel in een van de grote orkesten in de randstad van een verzekerde plaats mochten uitgaan dan op de solostoel in de regio. In één geval werd de eerste stoel in de Martinistad zelfs ingeruild voor een veertiende in Amsterdam.
Het was niet alleen een falend amtbenarenbeleid sec. Belangstelling voor het reilen en zeilen in de diverse regio's was niet of nauwelijks een agendapunt in het Haagse. Zo kreeg een aanvraag om steun voor een door de Chinese zusterstad van Groningen gedane uitnodiging voor een tournee van het NFO door de verre volksrepubliek volstrekt nul op het rekest, omdat de minister aangaf geen enkel belang te hebben bij optredens van een Nederlands regionaal ensemble aldaar, zo vertelde de eertijdse interim-directeur.
Het falende beleid had ruim twee decennia geleden ook meer aspecten dan alleen de minachting van politici voor de cultuur in de extremiteiten van ons land — overigens niet alleen op cultureel gebied. Als wingewesten — vroeger de Limburgse mijnen, gevolgd door de Groningse gasvelden — stonden de betreffende gebieden hoog op de ranglijst, maar voor de rest waren het toen, en zijn het nog altijd, stiefkinderen van het regeringsbeleid. Het ontstaan van een Partij voor het Noorden is daarvan mede een gevolg.

Oudere Symptomen
Het is echter met Amsterdam en het Concertgebouworkest alleen niet gedaan. Ook andere ensembles in den lande hebben te kampen met soortgelijke, dan wel exact dezelfde, problemen. Enige jaren geleden vertrok de vaste dirigent van het Gelders Orkest, Laurens Renes, naar een ensemble in Noord-Duitsland, waar het ophoesten van geld bij de radio kennelijk gemakkelijker ging, want Renes wilde de overstap alleen maken als het bewuste orkest er 13 strijkers bij zou krijgen. Hij wekte de indruk zelf ook verbaasd te zijn dat die eis zo gemakkelijk werd ingewilligd.
Bovendien wilde hij wel vertrekken, omdat het orkest in Duitsland zoveel beter was, hetgeen volgens hem niet betekende dat het ensemble in Arnhem slechter was dan dat van zijn nieuwe werkkring. Hij kon helaas niet bevatten, dat die mededeling een onmogelijkheid inhield.
Dat Renes niet in Arnhem bleef en is gaan vechten voor de door hem als noodzakelijk omschreven aanvulling met de benodigde strijkers — "Betalen de mensen in de regio minder belasting?" —, is uiteraard zijn zaak, maar ook zijn vertrek betekent leegloop, al wordt zijn talent niet alleen overschat, maar kan het vertrek van dirigenten alleen procenuteel de omvang aannemen dan die van orkestmusici, aangezien die nu eenmaal in flink wat groteren getale bestaan.

Scheefgroei (1)
Dat Mariss Jansons en Jan Geert Vierkant nu, en zo snel achter elkaar, met hun brandbrief zijn gekomen, mag geen verwondering wekken, aangezien hun muziekinstellingen eens per vier jaar opnieuw bij het betrreffende ministerie in Den Haag subsidie moeten aanvragen, en de daarvoor gestelde termijn sluit op 1 februari 2008.
Vanzelfsprekend is er sprake van scheefgroei. Toen decennia geleden de overheid terecht besloot dat de salariëring voor al die symfonieorkesten gelijkgetrokken moest worden — met uitzondering van het Concertgebouworkest, dat de musici tien procent meer mocht betalen —, werd daar in het buitenland zeer positief op gereageerd. In Duitsland bestaat een hele reeks salarisschalen, die ook altijd weer tot wrijvingen tussen de kunstinstelling enerzijds en diverse overheden anderzijds hebben geleid.
Helaas meenden de ensembles in Rotterdam en Den Haag, ondanks een verbod uit Den Haag, het hoofdstedelijke voorbeeld te moeten volgen, en zo is er langzaam maar zeker toch opnieuw een duidelijke tweedeling ontstaan tussen de grote orkesten in de regio Holland en de rest van Nederland.


Scheefgroei (2)
Dat er steeds meer geld benodigd is, moge ook blijken uit de steeds hogere honoraria die moeten worden betaald voor solisten. Ongeveer een kwart eeuw geleden werd er door opera-instellingen tijdens internationaal overleg afgesproken dat men niet meer boven een maximum-bedrag zou betalen. Er was vrijwel alleen maar sprake van uitzonderingen, waardoor er in de praktijk — geheel in overeenstemming met de verwachtingen — niets van de voornemens en de daaruit voortgevloeide afspraken is terechtgekomen.
Mede daardoor is het een bittere noodzaak dat men op het verantwoordeijke ministerie nog eens
goed bekijkt welke de mogelijkheden zijn om de orkesten in de verschillende regio's met een andere loep te bekijken dan tot dusver. Er vallen tal van overwegingen te bedenken die zulks zouden rechtvaardigen.

Bezettingsproblemen
Een cultureel insituut als het Noord-Nederlands Orkest, met een zeer groot speelgebied, heeft in principe de beschikking over een strijkerskorps op basis van acht contrabassen: zestig strijkers, verdeeld over de vijf secties met 16, 14, 12, 10 en 8. Dat een dergelijke bezetting niet voor het gros van de te spelen composities geldt, mag duidelijk zijn: Mozart en Schubert kunnen het met minder strijkers doen, en datzelfde geldt voor tal van andere werken van componisten uit diverse perioden van de muziekgeschiedenis.
Toen medio jaren tachtig de eerste aanzet werd gegeven in de richting van één groot ensemble, is men gaan experimenteren met incidentele samenwerkingsconcerten door het Frysk Orkest, samen met met NFO. Dat leidde ertoe dat er gelegenheidsorkesten werden gevormd, met inderdaad zestig strijkers, en men speelde Mahlers Zesde Symfonie en Stravinski's Sacre du Printemps. In een later seizoen onder meer de Achtste Symfonie van Dmitri Sjostakovitsj. Nadat snel duidelijk was geworden dat er geen sprake meer zou kunnen zijn van het bestendigen van de bestaande ensembles in hun respectieve standplaatsen, is het na enkele jaren gekomen tot de definitieve vestiging van één symfonisch ensemble voor het Noorden. Gedurende de eerste jaren kon men consequent die vereiste grote strijkersbezetting aantreffen voor composities die zulks (of zelfs meer nog) vereisten. Helaas werd die Sjostakovitsj-symfonie tijdens het vorige seizoen — onder de onnavolgbaar bezielende leiding van (helaas maar zo zelden meer gastdirigent) Nikolaj Aleksejev (zo hoor je die naam in het Nederlands de translitereren!) — met een strijkerskorps van vijftig musici gespeeld. De bijna volle zaal zorgde er weliswaar voor dat het allemaal prima klonk, maar het aantal ligt toch ver beneden de voorschriften van de componist, en in ieder geval tien te laag voor een in principe adequate uitvoering.

Redelijke eisen
Ongetwijfeld heeft een en ander ook te maken met het feit dat chef-dirigent Michel Tabachnik wel dat vereiste aantal strijkers te zijner beschikking krijgt, maar die vaststelling alleen helpt ook niet voldoende. Er is wel degelijk sprake van een noodsituatie, als men aanvaardt dat ook buiten de randstad volwaardige, op de juiste manier te bezetten, symfonieorkesten horen te bestaan. Wat men in Den Haag derhalve hoort te doen, is ervoor te zorgen dat ook in de extremiteiten van ons land — waar ook relatief veel cultureel sterk geïnteresseerde mensen wonen — een meer dan minimale basis voor de professionele uitvoering van symfonische muziek blijft bestaan.
Dat in aanmerking genomen, is in ieder geval de huidige noodkreet van de zakelijk directeur van het Noord-Nederlands Orkest meer dan een simpele waarschuwing, die men in de randstedelijk denkende en handelende ministeries wel weer schouderophalend terzijde kan schuiven.
____________
Afbeeldingen
1. Mariss Jansons, chef-dirigent van het Concertgebouworkest.
2. Jan Geert Vierkant, algemeen directeur van het Noord-Nederlands Orkest.
3. Chef-dirigent Michel Tabachnik repeteert met het Noord-Nederlands Orkest.
4. Noord-Nederlands Orkest met chef-dirigent in de bezetting op basis van acht contrabassen.
5. Gustav Mahler, tekening van Jarko Aikens, Groningen 1986. Archief Heinz Wallisch.
6. Dmitri Sjostakovitsj, tekening van Jarko Aikens, Groningen 1984. Collectie Heinz Wallisch.